دیروز
UI و UX چیست؟ تفاوت و کاربرد
UI vs UX چیست؟ تفاوت طراحی رابط و تجربه کاربری
تا حالا وارد یک اپلیکیشن شدهاید که ظاهر بسیار زیبایی داشته باشد، اما پیدا کردن یک گزینه ساده در آن واقعاً سخت باشد؟
یا برعکس، با سایتی کار کردهاید که ظاهر خیلی خاصی نداشته، اما همه چیز دقیقاً همان جایی بوده که انتظارش را داشتید و خیلی راحت توانستهاید کارتان را انجام دهید؟
اینجا دقیقاً جایی است که دو مفهوم مهم در طراحی محصول دیجیتال یعنی UI و UX وارد میشوند.
امروزه تقریباً هر وبسایت، اپلیکیشن، فروشگاه اینترنتی و نرمافزار حرفهای برای موفقیت به طراحی مناسب UI و UX نیاز دارد. اما UI و UX چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟ آیا UI همان UX است؟ و چرا یک طراح حرفهای باید هر دو مفهوم را بشناسد؟
در ادامه، این دو مفهوم را با مثالهای ساده و کاربردی بررسی میکنیم.
UI چیست؟
UI مخفف User Interface به معنی «رابط کاربری» است.
به زبان ساده، UI همان چیزی است که کاربر میبیند و با آن تعامل میکند.
برای مثال وقتی وارد یک اپلیکیشن سفارش غذا میشوید، موارد زیر بخشی از UI هستند:
رنگ دکمهها
شکل و اندازه دکمهها
فونت نوشتهها
تصاویر
آیکونها
منوها
فاصله بین عناصر
طراحی صفحات
انیمیشنها
فرمهای ورود اطلاعات
فرض کنید در یک اپلیکیشن، دکمه «ثبت سفارش» با رنگ مشخص و اندازه مناسب طراحی شده و بهراحتی توجه شما را جلب میکند.
این موضوع مربوط به UI است.
پس میتوان گفت:
UI بیشتر درباره ظاهر و نحوه نمایش و تعامل عناصر یک محصول دیجیتال است.
UX چیست؟
UX مخفف User Experience به معنی «تجربه کاربری» است.
UX فقط به ظاهر صفحه مربوط نمیشود؛ بلکه به احساسی که کاربر هنگام استفاده از محصول دارد و میزان راحتی او در انجام کارها مربوط است.
برای مثال فرض کنید وارد یک فروشگاه اینترنتی شدهاید و میخواهید یک لپتاپ بخرید.
اگر بتوانید:
لپتاپ موردنظر را سریع پیدا کنید.
مشخصات آن را بهراحتی ببینید.
محصولات را با یکدیگر مقایسه کنید.
محصول را به سبد خرید اضافه کنید.
در چند مرحله ساده پرداخت را انجام دهید.
احتمالاً تجربه خوبی از آن سایت خواهید داشت.
این موضوع مربوط به UX است.
بنابراین:
UX درباره تجربه کلی کاربر هنگام استفاده از یک محصول یا سرویس است.
یک مثال ساده برای تفاوت UI و UX
فرض کنید یک اپلیکیشن تاکسی اینترنتی طراحی کردهایم.
در این اپلیکیشن:
دکمه «درخواست خودرو» زیبا، بزرگ و با رنگ مناسب طراحی شده است.
این بخش مربوط به UI است.
اما اگر کاربر برای درخواست خودرو مجبور باشد از پنج صفحه مختلف عبور کند و چند فرم غیرضروری را پر کند، تجربه کاربری خوبی نخواهد داشت.
این موضوع مربوط به UX است.
در واقع:
UI میگوید محصول چه شکلی باشد.
UX بررسی میکند کاربر چقدر راحت و لذتبخش از آن استفاده میکند.
یک مثال جذاب: اپلیکیشن سفارش غذا
تصور کنید میخواهید در یک اپلیکیشن سفارش غذا، پیتزا سفارش دهید.
اگر صفحه اصلی دارای تصاویر جذاب، رنگبندی مناسب، فونت خوانا و دکمههای زیبا باشد، این موارد مربوط به UI هستند.
اما اگر بتوانید با چند کلیک ساده:
رستوران ← انتخاب غذا ← افزودن به سبد ← پرداخت
سفارش خود را ثبت کنید، اینجا UX اهمیت پیدا میکند.
حالا فرض کنید ظاهر اپلیکیشن فوقالعاده زیبا باشد، اما برای پیدا کردن یک پیتزا مجبور باشید چند دقیقه در منوها جستوجو کنید.
در این حالت شاید UI خوب باشد، اما UX ضعیف است.
آیا UI خوب همیشه به معنی UX خوب است؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکاتی است که هنگام یادگیری UI و UX باید بدانیم.
ممکن است یک سایت از نظر ظاهری بسیار زیبا باشد؛ از رنگهای جذاب، انیمیشنهای حرفهای و تصاویر باکیفیت استفاده کند، اما کاربر نتواند بهراحتی کاری که میخواهد انجام دهد.
برای مثال:
فرض کنید یک سایت فروشگاهی دکمه خرید بسیار زیبایی دارد، اما این دکمه در پایین صفحه قرار گرفته و کاربر باید برای پیدا کردن آن چندین بار اسکرول کند.
ظاهر دکمه شاید عالی باشد، اما تجربه کاربر مناسب نیست.
بنابراین:
زیبایی بهتنهایی نمیتواند یک محصول دیجیتال را موفق کند.
محصول باید علاوه بر زیبا بودن، ساده، قابل فهم و کاربردی هم باشد.
UX فقط درباره سایت و اپلیکیشن نیست
UX فقط به طراحی وبسایت محدود نمیشود.
تقریباً هر چیزی که کاربر با آن تعامل داشته باشد، میتواند تجربه کاربری داشته باشد.
برای مثال:
اپلیکیشنهای موبایل
دستگاههای خودپرداز
ساعتهای هوشمند
نرمافزارهای کامپیوتری
سیستمهای بانکی
فروشگاههای اینترنتی
خودروهای هوشمند
کنسولهای بازی
حتی دستگاههای فروش خودکار
برای مثال، وقتی از یک خودپرداز استفاده میکنید، اینکه بتوانید سریع و بدون سردرگمی پول برداشت کنید، به UX مربوط میشود.
UI Designer چه کاری انجام میدهد؟
فردی که روی UI کار میکند معمولاً روی ظاهر و جزئیات بصری محصول تمرکز دارد.
برخی از وظایف او عبارتاند از:
انتخاب رنگ مناسب
انتخاب فونت
طراحی دکمهها
طراحی فرمها
طراحی منوها
ایجاد طراحی صفحات
طراحی آیکونها
ایجاد Design System
طراحی نسخه موبایل و دسکتاپ
ایجاد نمونه اولیه بصری
ابزارهایی مانند Figma نیز در طراحی رابط کاربری بسیار مورد استفاده قرار میگیرند.
UX Designer چه کاری انجام میدهد؟
UX Designer بیشتر روی نیازها و رفتار کاربران تمرکز میکند.
برای مثال ممکن است بررسی کند:
-
کاربر چه مشکلی دارد؟
-
کاربر برای انجام یک کار چه مسیری را طی میکند؟
-
کدام قسمت سایت باعث سردرگمی میشود؟
-
چرا کاربران صفحه پرداخت را ترک میکنند؟
-
چگونه میتوان تعداد مراحل ثبت سفارش را کاهش داد؟
-
چه اطلاعاتی باید در هر صفحه نمایش داده شود؟
به همین دلیل، UX فقط طراحی ظاهری نیست و به تحقیق، تحلیل و حل مسئله نیز ارتباط زیادی دارد.
طراحی UI و UX معمولاً چگونه انجام میشود؟
در یک پروژه واقعی، طراحی UI و UX معمولاً یک فرآیند مرحلهای دارد.
1. شناخت کاربر
ابتدا باید بدانیم محصول برای چه افرادی ساخته میشود.
مثلاً طراحی یک اپلیکیشن آموزشی برای دانشآموزان با طراحی یک نرمافزار حسابداری برای شرکتها یکسان نیست.
2. شناخت مشکل
در این مرحله مشخص میشود کاربر دقیقاً چه مشکلی دارد و محصول قرار است چه چیزی را حل کند.
3. طراحی مسیر کاربر
مشخص میشود کاربر برای رسیدن به هدف خود چه مراحلی را طی میکند.
مثلاً:
ورود → انتخاب دوره → مشاهده اطلاعات → ثبتنام → پرداخت
4. طراحی اولیه
در این مرحله ساختار صفحات و نحوه قرارگیری عناصر مشخص میشود.
5. طراحی UI
بعد از مشخص شدن ساختار، ظاهر صفحات طراحی میشود؛ یعنی رنگها، فونتها، دکمهها، تصاویر و سایر عناصر بصری.
6. تست با کاربران
در نهایت محصول با کاربران واقعی یا نمونههای آزمایشی بررسی میشود تا مشکلات احتمالی مشخص شوند.
یک مثال از تجربه بد و خوب کاربری
فرض کنید وارد یک سایت آموزشی شدهاید و میخواهید دوره برنامهنویسی پایتون را پیدا کنید.
تجربه بد:
منوی سایت شلوغ است.
دستهبندیها مشخص نیستند.
دکمه ثبتنام پیدا نمیشود.
اطلاعات دوره در چند صفحه پراکنده شده است.
فرم ثبتنام طولانی است.
در این حالت احتمالاً کاربر سایت را ترک میکند.
تجربه خوب:
دستهبندی دورهها واضح است.
جستوجو بهراحتی انجام میشود.
اطلاعات مهم دوره در یک صفحه قرار دارد.
دکمه ثبتنام مشخص است.
فرآیند ثبتنام ساده است.
در این حالت کاربر سریعتر به هدف خود میرسد.
این دقیقاً همان جایی است که UX خوب میتواند روی موفقیت یک محصول تأثیر بگذارد.
چرا UI و UX برای برنامهنویسان مهم است؟
شاید تصور کنید UI و UX فقط برای طراحان گرافیک یا طراحان سایت اهمیت دارد؛ اما برنامهنویسان نیز بهتر است با این مفاهیم آشنا باشند.
یک برنامهنویس Front-End باید بداند کاربر چگونه با صفحه تعامل میکند و چرا یک دکمه، فرم یا منو باید در جای مشخصی قرار بگیرد.
حتی یک برنامهنویس Back-End نیز با درک بهتر UX میتواند APIها و ساختارهای نرمافزاری را متناسب با نیازهای واقعی محصول طراحی کند.
به همین دلیل، آشنایی با UI و UX میتواند همکاری بین طراح، برنامهنویس و تیم محصول را نیز بهتر کند.
آیا برای یادگیری UI و UX باید برنامهنویسی بلد باشیم؟
خیر.
برای شروع یادگیری UI و UX الزامی نیست که برنامهنویس باشید.
اما اگر با مفاهیم HTML، CSS، JavaScript و طراحی وب آشنا باشید، درک ارتباط بین طراحی و پیادهسازی برایتان سادهتر خواهد شد.
از طرف دیگر، یک برنامهنویس با یادگیری اصول UI و UX میتواند رابطهایی طراحی کند که علاوه بر درست کار کردن، برای کاربر نیز ساده و قابل فهم باشند.
مهمترین تفاوت UI و UX چیست؟
اگر بخواهیم تمام مقاله را در یک مثال خلاصه کنیم، یک اپلیکیشن سفارش تاکسی را تصور کنید.
UI:
رنگ دکمه درخواست خودرو، شکل نقشه، فونت، آیکونها و ظاهر صفحه.
UX:
اینکه کاربر چقدر راحت مقصد را مشخص میکند، خودرو پیدا میکند و سفر خود را ثبت میکند.
پس:
UI ظاهر و رابط محصول است؛ UX تجربهای است که کاربر هنگام استفاده از آن محصول به دست میآورد.
UI یا UX؛ کدام مهمتر است؟
در واقع نمیتوان گفت یکی همیشه از دیگری مهمتر است.
اگر UI ضعیف باشد، محصول ممکن است غیرحرفهای به نظر برسد.
اگر UX ضعیف باشد، حتی یک محصول زیبا نیز میتواند باعث سردرگمی و نارضایتی کاربران شود.
بهترین محصولات دیجیتال تلاش میکنند بین این دو تعادل ایجاد کنند:
زیبا + ساده + کاربردی + قابل فهم
جمعبندی
UI و UX دو مفهوم بسیار مهم در طراحی محصولات دیجیتال هستند که اگرچه به یکدیگر مرتبطاند، اما یکسان نیستند.
UI یا User Interface بیشتر روی ظاهر و نحوه تعامل کاربر با عناصر صفحه تمرکز دارد؛ مانند رنگ، فونت، دکمه، آیکون و طراحی صفحات.
در مقابل، UX یا User Experience به تجربه کلی کاربر، راحتی استفاده، مسیر انجام کارها و میزان رضایت او از محصول مربوط میشود.
یک محصول موفق فقط نباید زیبا باشد؛ بلکه باید بتواند مشکل کاربر را به سادهترین شکل ممکن حل کند.
اگر به دنیای طراحی سایت، برنامهنویسی، فرانتاند یا طراحی محصول دیجیتال علاقه دارید، یادگیری اصول UI و UX میتواند مهارتهای شما را کاملتر کند.
فرایانه؛ جایی که مفاهیم طراحی و برنامهنویسی را ساده، کاربردی و قابل فهم یاد میگیریم. 💚
تماس با آموزشگاه کامپیوتر فرایانه
آدرس: میاندورود - سورک - 100 متر قبل از تامین اجتماعی - نبش کوچه بخشی
تلفن : 01133881416 - 09378950221
ایمیل: FarayaneAcademy@gmail.com
تماس همه روزه از ساعت 9 صبح تا 20 شب
برای عضویت در خبرنامه آموزشگاه کامپیوتر فرایانه شماره تماس خود را وارد نمائید